Τ
ο παράδειγμα/υπόδειγμα της ανάπτυξης προσβάσιμου στα “εμποδιζόμενα άτομα” τουριστικού προϊόντος μπορεί και πρέπει να γίνει πράξη σε χώρες οι οποίες αναζητούν νέα μοντέλα ανάπτυξης που ενεργοποιούν την κοινωνική συμμετοχή όπως η Ελλάδα. Ας μελετήσουμε το υπόδειγμα με συγκεκριμένο τρόπο και κριτήρια ευελπιστώντας ότι θα προσφέρουμε στοιχειώδη τεχνογνωσία αλλά και θα εμπνεύσουμε ανθρώπους και φορείς ώστε να διεκδικήσουν την εφαρμογή του στην πράξη.
Τα αλληλοτροφοδοτούμενα – θεμελιακά μετρήσιμα κριτήρια/προϋποθέσεις που ορίζουν το μοντέλο (υπόδειγμα) είναι:
1) η υψηλή προστιθέμενη αξία στο προϊόν,
2) οι εν δυνάμει υψηλοί ρυθμοί διεκδίκησης και δημιουργίας της προστιθέμενης αξίας,
3) η μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή στην ανωτέρω ταχύρρυθμη διαδικασία κοινωνικών φορέων και/ή επαγγελματικών κλάδων με υψηλά επίπεδα ανεργίας και/ή υποαπασχόλησης,
4) η διαθεσιμότητα ήδη “εργαλείων” αξιοποιήσιμων για την επίτευξη υψηλών πολλαπλασιαστικών ρυθμών εξέλιξης της όλης διαδικασίας,
5) το οριακό των μέχρι σήμερα υφιστάμενων στρεβλώσεων στις προσπάθειες ανάπτυξης του προϊόντος ώστε να είναι απολύτως σαφές το “τι και πως επιβάλλεται να αλλάξει” και απολύτως διακριτή η αναγκαιότητα νέου μοντέλου.
Το προσβάσιμο στα εμποδιζόμενα άτομα τουριστικό προϊόν αποτελεί προνομιακό πεδίο για την ανάδειξη/οριοθέτηση των νέων αναπτυξιακών δρόμων (του νέου μοντέλου) με κριτήριο την κοινωνική ενεργοποίηση. Εξετάζουμε ενδεικτικά την “υποδειγματικότητα” με βάση τα πέντε αλληλοτροφοδοτούμενα – θεμελιακά μετρήσιμα κριτήρια:
Η διεθνής τουριστική αγορά των “εμποδιζόμενων ατόμων” είναι ευρύτατη, ο βαθμός διείσδυσης του ελληνικού τουριστικού προϊόντος σε αυτήν εξαιρετικά χαμηλός, τα δε χαρακτηριστικά της (π.χ. υψηλή εποχικότητα στους μετα-θερινούς μήνες, απαίτηση από τους καταναλωτές απόλυτης αξιοπιστίας στην περιγραφή του προίόντος και όχι απόλυτων προδιαγραφών στο προϊόν καθεαυτό, εκτίμηση της δυναμικής από πλευράς καταναλωτών στην εξέλιξη των προδιαγραφών του προϊόντος ως κριτήριο επιλογής του κ.ο.κ.) απολύτως συνδεδεμένα με τον προσανατολισμό της αναγκαίας αύξησης (αναβάθμισης) του ελληνικού τουριστικού προϊόντος. Όλα τα παραπάνω, τεκμαίρονται σε απόλυτο βαθμό από πλήθος επίσημων ερευνών της διεθνούς (κύρια ευρωπαϊκής) τουριστικής αγοράς των λεγόμενων εμποδιζόμενων ατόμων (Ε.Α.).
Τα δύο τελευταία από τα τρία ενδεικτικά χαρακτηριστικά της τουριστικής αγοράς των Ε.Α. που παρατέθησαν (αξιόπιστη περιγραφή των υφιστάμενων προδιαγραφών προϊόντος, υπαρκτή δυναμική στην εξέλιξή τους) ορίζουν σαφέστατα τους εν δυνάμει υψηλούς ελληνικούς (και κυπριακούς) ρυθμούς διεκδίκησης και δημιουργίας προστιθέμενης αξίας. Τούτο διότι η μέχρι σήμερα ελληνική ανταπόκριση στα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά έχει υπάρξει μηδενική, σε αντανάκλαση ευρύτερων παθογενειών που αφορούν συνολικά την ελληνική οικονομία και κοινωνία (και όχι ειδικά την τουριστική βιομηχανία). Ορίζοντας την παθογένεια με αυστηρά συγκεκριμένο (τεχνοκρατικό) τρόπο και εφαρμόζοντας το μοντέλο υπέρβασής της, αυτόματα ορίζουμε και τον υψηλό ρυθμό διεκδίκησης και δημιουργίας προστιθέμενης αξίας.
Η αληθής αναγνώριση της τουριστικής αγοράς των εμποδιζόμενων ατόμων (δηλαδή των χαρακτηριστικών της γνωρισμάτων) μεταφράζεται αυτόματα σε ενεργοποίηση – συμμετοχή κοινωνικών φορέων και/ή επαγγελματικών κλάδων με υψηλά επίπεδα ανεργίας και/ή υποαπασχόλησης ως προαπαιτούμενο για υψηλούς ρυθμούς διεκδίκησης και δημιουργίας προστιθέμενης αξίας. Το συγκεκριμένο προαπαιτούμενο, άλλωστε, ορίζεται στην πλέον απτή – μετρήσιμη έκφραση των σχετικών ευρωπαϊκών πρωτοβουλιών, δηλαδή στο θεσμοθετημένο Access City Award (ευρωπαϊκό βραβείο προσβάσιμης πόλης). Τα κριτήρια του οποίου δεν είναι η … καθολική προσβασιμότητα αλλά οι αποδεδειγμένα υψηλοί ρυθμοί (διαρκούς) βελτίωσης της προσβασιμότητας μέσω της σχεδιασμένης εμπλοκής των “κρίσιμων” στην συγκεκριμένη κατεύθυνση κοινωνικών φορέων και κλάδων. Με σημείο αναφοράς το “προσβάσιμο στα Ε.Α. τουριστικό προϊόν” και στο όνομα της στρατηγικής διεκδίκησης της μεγαλύτερης δυνατής υπεραξίας δημιουργούνται υποστηρικτικές αγορές (παροχής υπηρεσιών) το μερίδιο των οποίων είναι άμεσα συνδεδεμένο με την υπεραξία του στρατηγικού προϊόντος. Τα επίπεδα ανεργίας ή υποαπασχόλησης (ελλείψει … υπεραξίας) στην Ελλάδα στους κλάδους και ειδικότητες που συναποτελούν τις περί ων ο λόγος αγορές είναι υψηλότατα, συνεπώς υψηλότατη είναι και η δυναμική της συμμετοχής τους αν και όταν εφαρμοστεί ολοκληρωμένος σχεδιασμός δυναμικής ανάπτυξης προσβάσιμου στα Ε.Α. τουριστικού προϊόντος. Επικουρικά: Στην όλη διαδικασία ανάπτυξης του προϊόντος πιθανότατα μπορούν να διαδραματίσουν ουσιώδη ρόλο (υπό διερεύνηση) οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί Περιορισμένης Ευθύνης (ΚΟΙΣΠΕ), ιδιαίτερα αυτοί που διαθέτουν την απαραίτητη συνοχή και εξωστρέφεια ώστε να εναρμονίζονται με τις δοθείσες προδιαγραφές ανάπτυξης.
Σε γενικές γραμμές είναι απαραίτητη η πιλοτική ανάπτυξη τοπικών δικτύων σύνθεσης της ευρύτερης στρατηγικής που απαιτούν α) τοπικά σημεία αναφοράς και β) ένα τουλάχιστον πρωταρχικό συγκριτικό πλεονέκτημα εκκίνησης: ώστε να δημιουργηθεί ο απαραίτητος επαρκής πρώτος ρυθμός εκκίνησης της διαδικασίας που θα καθορίσει και την δυναμική της εξέλιξής της. Τα διάσπαρτα ανά την ελληνική επικράτεια ΚΕΚΥΚΑΜΕΑ και ΚΑΦΚΑ (κέντρα αποκατάστασης τελικού σταδίου και παροχής υπηρεσιών ένταξης που σήμερα υπολειτουργούν ή δεν λειτουργούν) αποτελούν διαθέσιμο “εργαλείο” για την ιδανική εκπλήρωση της πρώτης προδιαγραφής. Σχετικά με την εκπλήρωση της δεύτερης προδιαγραφής (συγκριτικό πλεονέκτημα εκκίνησης), ένα τουλάχιστον ελληνικό πανεπιστήμιο (Αθηνών – Τμήμα Η/Υ, μονάδα ηλεκτρονικής προσβασιμότητας) έχει αναπτύξει προϊόντα που προσφέρουν διεθνώς πρωτοποριακά πρότυπα σε ότι αφορά την ολική προσβασιμότητα σε Ε.Α. των καταλυμάτων χαμηλής χωρητικότητας (σε κλίμακα οικιακής οικονομίας). Συνυπολογιζομένου ότι το μοντέλο ανάπτυξης προσβάσιμου στα Ε.Α. τουριστικού προϊόντος προϋποθέτει (δεν επεκτείνομαι αναλυτικά στους λόγους, αφορούν κύρια τη συνοχή των απαραίτητων για την δυναμική του μοντέλου δικτύων) ανάπτυξη τουριστικών επιχειρήσεων οικογενειακής κλίμακας, αλλά και επίσης συνυπολογιζόμενης της ευρύτερης αναγκαιότητας σχεδιασμένης ανάπτυξης των οικογενειακής κλίμακας τουριστικών επιχειρήσεων για την αύξηση του τουριστικού προϊόντος στο σύνολό του, καθίσταται αντιληπτή η κρισιμότητα ύπαρξης των συγκεκριμένων “εργαλείων”. Υπηρετούν προδιαγραφές, που με την σειρά τους υπηρετούν κριτήρια, τα οποία με τη σειρά τους ορίζουν συνδυαστικά και ανατροφοδοτούμενα τον απαραίτητο στρατηγικό σχεδιασμό για την διαρκή διεκδίκηση και δημιουργία προστιθέμενης αξίας.
Η ψευδο-διεκδίκηση ιδεατού προϊόντος και όχι η αληθής (ρεαλιστική) διεκδίκηση ιδεατής στρατηγικής διαδικασίας που δημιουργεί διαρκή προστιθέμενη αξία στο προϊόν αποτελεί την τυπικότερη όλων νεοελληνική παθογένεια, και αντανακλάται περίπου με απόλυτο τρόπο στις όποιες προσπάθειες έχουν την τελευταία δεκαετία (από τις παραμονές του 2004 μέχρι σήμερα) γίνει για την ανάπτυξη προσβάσιμου στα Ε.Α. τουριστικού προϊόντος. Όλες οι σχετικές προσπάθειες χαρακτηρίζονται από: α) Απουσία τεχνοκρατικού σχεδίου που συνυπολογίζει όλα τα κριτήρια και την μεταξύ τους ανατροφοδότηση, αντί αυτού εμφανίζεται ιδιαίτερη σπουδή στην ιδεολογικοποίηση (η καθολική προσβασιμότητα είναι δικαίωμα, άρα οι όποιες διαδικασίες κλιμακωτής/σταδιακής διεκδίκησης που προϋποθέτουν δημιουργία προϊόντος τροφοδοτώντας την διεκδίκηση συνιστούν … έκπτωση), μέσω της κατάχρησης από πλευράς κοινωνικών φορέων (κύρια αναπηρικών) της αρχής “τίποτε για εμάς χωρίς εμάς”, β) Ενοχική ανοχή στην παραπάνω “στρέβλωση” από πλευράς φορέων “επίσημης” πολιτείας, που αντιλαμβανόμενη (και έχοντας παραχωρήσει) διαχρονικά τον “προσβάσιμο στα Ε.Α. τουρισμό” ως αποκλειστικό πεδίο διεκδίκησης δικαιωμάτων συγκεκριμένων κοινωνικών ομάδων αρνείται πρακτικά (δια της ανοχής) να το αξιοποιήσει, γ) Συνεπεία των παραπάνω κυριαρχεί ο ακραίος κατακερματισμός των δράσεων – παρεμβάσεων – προγραμμάτων (τοπικά προγράμματα πιλοτικά, διαρκείς καταγραφές ελλειμμάτων, σεμινάρια κατάρτισης άνευ … προστιθέμενης αξίας προϊόντος άρα και πρόσθετης διεκδικούμενης αγοράς εργασίας κ.ο.κ.), αυξάνοντας την υπεραξία που εισπράττουν οι “έχοντες την αποκλειστικότητα” και παράλληλα υπονομεύοντας εξακολουθητικά την δυνατότητα διεκδίκησης πραγματικής προστιθέμενης αξίας στο προϊόν και την δημιουργία πραγματικής – δυναμικής αγοράς.
Επαναδιατυπώνω τα παραπάνω κριτήρια συνθετικά, με τρόπο επιγραμματικό αλλά και ολίγον διαφοροποιημένο ώστε να είναι σαφής η “υποδειγματικότητα” της χρήσης του παραδείγματος “προσβάσιμος στα Ε.Α. τουρισμός” για την συγκεκριμενοποίηση (ανάδειξη) νέων δρόμων ανάπτυξης με (άξονα την) κοινωνική συμμετοχή και ενεργοποίηση:
Ο προσβάσιμος στα Ε.Α. τουρισμός δεν αποτελεί μια πρόσθετη “ειδική” προδιαγραφή του τουριστικού προϊόντος ώστε να απευθύνεται σε μια πρόσθετη “ειδική” αγορά, αλλά ένα νέο μοντέλο τουριστικού προϊόντος οι δυναμικές προδιαγραφές του οποίου χαρακτηρίζουν το προϊόν συνολικά. Η παραπάνω συνθήκη τεχνογνωσίας δεν είναι αυθαίρετη υπόθεση εργασίας αλλά αντανακλά 100% την περί νέων δρόμων ανάπτυξης προοδευτική ευρωπαϊκή σκέψη. Δεν έχουν στρατηγική σημασία οι γενικευμένες ποσοτικές προδιαγραφές (π.χ. τα ΑμεΑ όλων των κατηγοριών αποτελούν περίπου το 10% του γενικού πληθυσμού ή τα εμποδιζόμενα άτομα κάθε κατηγορίας εκτιμώνται σε άνω του 50%) για τον σχετικό στρατηγικό σχεδιασμό, αλλά μόνο οι ποιοτικές – αναπτυξιακές προδιαγραφές που απαιτούν την μεγαλύτερη δυνατή συμμετοχή – ενεργοποίηση κοινωνικών φορέων και επαγγελματικών κλάδων με υψηλά επίπεδα ανεργίας και/ή υποαπασχόλησης. Οι συγκεκριμένες ποιοτικές – αναπτυξιακές προδιαγραφές (η διατύπωση των οποίων εκκινεί από τις ανάγκες της τουριστικής αγοράς των εμποδιζόμενων ατόμων διότι αυτή η εκκίνηση προσδίδει την μεγαλύτερη δυναμική ανάπτυξης στο ευρύτερο τουριστικό προϊόν και όχι για να ανακυκλωθεί και ακυρωθεί “επιστρέφοντας” σε αυτήν με όρους αποκλειστικότητας) αναβαθμίζουν ολιστικά το τουριστικό προϊόν σε όλα τα λεγόμενα “ειδικά” πεδία του. Σε κάποια από αυτά τα πεδία (συνεδριακός – ιατρικός τουρισμός κ.α.) η αναβάθμιση μπορεί να είναι έως και άμεση – εντυπωσιακή (εξαρτάται από τις σχεδιαστικές προτεραιότητες αύξησης της δυναμικής της ζήτησης), σε κάποια άλλα θα είναι έμμεση – μεσοπρόθεσμη. Εξειδικεύοντας στα της Ελλάδας: η εν δυνάμει υψηλή διαθεσιμότητα (λόγω πιεστικών οικονομικών συνθηκών) κρίσιμων επαγγελματικών κλάδων για την ανάπτυξη του πρώτου κρίσιμου επιπέδου δυναμικής διεκδίκησης του νέου μοντέλου τουριστικού προϊόντος (επαγγελματίες υγείας, φυσιοθεραπευτές, εργοθεραπευτές, κοινωνικοί λειτουργοί, ψυχολόγοι, βρεφονηπιαγωγοί, συνοδοί κ.ο.κ., γενικά πάροχοι “ειδικών” για τα εμποδιζόμενα άτομα υπηρεσιών) – σε συνδυασμό με την ύπαρξη κάποιων κρίσιμων εργαλείων για την υποστήριξη της έναρξης της προσπάθειας με όρους πολλαπλασιαστικούς – ταχύρρυθμους – εναρμονισμένους με την ιδιαιτερότητα του υφιστάμενου ελληνικού τουριστικού προϊόντος (ανεκμετάλλευτα κέντρα – στρατηγικά σημεία αναφοράς για την διάχυση του σχεδιασμού, πρωτοποριακά επιστημονικά προϊόντα προσβασιμότητας οικογενειακών τουριστικών επιχειρήσεων), καθιστά την επένδυση στον “προσβάσιμο σε Ε.Α τουριστικό προϊόν” – με όρους τεχνοκρατικού ορθολογισμού - υποδειγματική. Μοναδική ικανή και αναγκαία συνθήκη απομένει η ξεκάθαρη πολιτική βούληση που θα αναδείξει και επιβάλλει τον απαραίτητο στρατηγικό σχεδιασμό, αξιοποιώντας – μεταξύ άλλων – ως εξαιρετικό (κοινωνικά και πολιτικά) εκπαιδευτικό αντιπαράδειγμα την αλυσίδα των στρεβλώσεων στα μέχρι σήμερα πεπραγμένα που ορίζουν με τρόπο θαυμαστό τη νεοελληνική παθογένεια. Ακόμα και οι στρεβλώσεις, λοιπόν, μπορούν (και πρέπει) να αξιοποιηθούν δημιουργικά ως αντι-παράδειγμα που χρησιμοποιείται για να εμπλουτίσει την δυναμική της διαδικασίας δημιουργίας νέου προϊόντος που πρακτικά τις αναδεικνύει και ακυρώνει. Αρκεί να δρομολογηθεί αυτή η διαδικασία…
Πηγή: http://egomiocy.blogspot.gr/
